PPH WITRAŻ

witraże, lampy witrażowe, abażury, ozdoby, ...

L.C.Tiffany

Witraże Tiffany

Artystą, który położył największe zasługi dla rozwoju współczesnego witrażownictwa, był żyjący w USA na przełomie XIX i XX w. Louis Comfort Tiffany. L.C. Tiffany zastosował nowy rodzaj szkieł tzw. opalizowanych. Wprowadził on także nową, trwalszą i bardziej finezyjną, technikę łączenia wszelakich szkieł witrażowych.

Lampa witrażowa Stożek

Opracowana przez niego technika wykonania witrażu, poszerzyła możliwości artystyczne twórców witrażu. Dzięki temu witraż, który do tej pory przeznaczony był głównie dla budynków sakralnych, coraz częściej stosowano w zwykłych domach oraz pomieszczeniach mieszkalnych.

Tiffany był także pomysłodawcą zastosowania witrażu w abażurach lamp witrażowych. Okres działania i twórczości L.C. Tiffany to apogeum stylu Art Nouveau, zwanego też secesją, który był drugim po gotyku okresem bujnego rozkwitu witrażownictwa.

Witraż Tiffany, od wcześniej stosowanej tradycyjnej techniki wykonania witrażu, tj.: przy użyciu profili ołowianych, różni sposób łączenia kawałków szkła przy pomocy folii miedzianej oraz lutowanie ich cyną. Witraż Tiffany ma inny wygląd niż witraże wykonane metodą tradycyjną. Połączenie jest mniej widoczne i delikatniejsze, tym samym witraż, jest bardziej naturalny. Technika Tiffany stosowana jest do projektów wymagających bardzo drobnych, subtelnych podziałów szkieł.

Wykonanie witrażu płaskiego w technice Tiffany

Witraż Tiffany - opracowanie projektu witrażu.

projekt witraża

Każdy witraż wykonuje się według projektu. Opracowanie projektu witrażu polega na przygotowaniu obrazu, przedstawiającego witraż z jego kolorami, ilością i kształtem elementów, oraz rodzajem szkła, które ma istotny wpływ na wygląd gotowego witrażu. Projekt jest podstawą wykonania szablonu, niezbędnego do wykonania witrażu.

Witraż Tiffany - wykonanie szablonu witrażu.

Szablon przedstawia witraż w skali 1:1. Tworzy się właściwie minimum dwa identyczne szablony. O ile projekt witraża przygotowano w jednym z komputerowych programów graficznych, szablon można w takim przypadku po prostu wydrukować. Jeśli jednak projekt został wykonany w sposób tradycyjny, czyli "ręcznie", wtedy do przygotowania szablonów można użyć skanera i drukarki, lub żmudnych "ręcznych" sposobów kopiowania.

szablon witrażu

Aby powstał witraż, na szablonach numeruje się jego elementy, zaznacza kolor i/lub rodzaj szkła, oraz kierunek struktury szkła. Jeden z przygotowanych szablonów witraża stanowi "bazę" - szablon witraża, na którym układa się przygotowane elementy przyszłego witraża, jednocześnie sprawdzając ich dopasowanie, harmonię kolorów, oraz wygląd całości na etapie tworzenia. Pozwala to na bieżąco kontrolować stan i poprawność wykonania, oraz wymiary gotowego witraża.

Witraże powstają z elementów, więc drugi z przygotowanych szablonów, rozcina się na części odwzorowujące kształty elementów witraża - szablony elementów. Robi się to przy pomocy specjalnych trzyostrzowych nożyczek do szablonów Tiffany, wycinających jednocześnie w szablonie wzdłuż linii cięcia, około milimetrowy pasek, pozostawiając w ten sposób pomiędzy elementami przestrzeń, w której mieści się taśma miedziana bez powiększania gabarytów witraża.

Witraż Tiffany - przeniesienie szablonu na szkło.

element witrażu - kontur na szkle

Przy użyciu wyciętych szablonów elementów, rysuje się na szkle, po obwodzie szablonu elementu, kształt przyszłych elementów szklanych witrażu. Używa się do tego niezmywalnych pisaków w różnych kolorach, dobierając je tak, aby narysowane linie były dobrze widoczne na różnych kolorach szkła.

Optymalnym sposobem wykonania tej czynności, jest wcześniejsze ułożenie szablonów elementów na tafli szklanej, w sposób zapewniający maksymalne jej wykorzystanie. Dopiero wtedy odwzorowuje się na szkle kształty elementów witraża.

Często, w/w optymalne wykorzystanie tafli szkła bywa trudne, a nawet niemożliwe. Zwykle w przypadkach gdy szkło posiada ukierunkowaną strukturę kolorów lub faktury i celowo wykorzystuje się tylko fragmenty tafli o odpowiednim wzorze kolorów lub fakturze. Wykorzystanie tych atrybutów szkła witrażowego, daje zwykle unikalne efekty.

Witraż Tiffany - przygotowanie elementów szklanych witrażu.

elementy szklane witrażu

Żeby powstał witraż, trzeba wyciąć szklane elementy, wzdłuż narysowanych w poprzednim etapie konturów. Cięcie szkła, to zwykle zarysowanie powierzchni specjalnym nożem i rozdzielenie wzdłuż wykonanej rysy, poprzez rozłamanie. Do czynności tej używa się zwykle narzędzi ręcznych. W zależności od rodzaju linii cięcia i rodzaju szkła są to: noże, różnego rodzaju łamacze, obłamywacze, przyrządy do cięcia pasów, do cięcia kół, cyrkle, itp.

Witraże Tiffany można wyciąć również używając pilarek elektrycznych wyposażonych w piły diamentowe. Jednak ze względu na specyfikę procesu, wykorzystuje się je zwykle jedynie do wycinania skomplikowanych kształtów. W większości przypadków, tradycyjne rozłamywanie szkła jest bardziej efektywne.

elementy witrażu ułożone na szablonie

Wycięte (odłamane) elementy szklane witraża mają zwykle ostre i nierówne krawędzie. Aby je wyrównać i przygotować do oklejenia charakterystyczną dla witraża Tiffany taśmą miedzianą, szlifuje się je. Czynność tą można wykonać za pomocą narzędzi ręcznych, lub specjalistycznych szlifierek wyposażonych w diamentowe narzędzia. Oszlifowana powierzchnia jest równa i gładka, ponadto w trakcie szlifowania można skorygować kształt elementu witrażu. Takie przygotowanie powierzchni bocznej, jest ważne w procesie oklejania taśmą miedzianą i wpływa na jakość oklejenia elementów witrażu.

Wycięte i oszlifowane elementy witrażu, przed oklejeniem taśmą miedzianą, myje się w ciepłej wodzie, najlepiej z dodatkiem odtłuszczającego płynu lub proszku. Taki zabieg ma istotny wpływ na jakość późniejszego oklejenia elementów witrażu Tiffany. Po ich wytarciu lub wysuszeniu, można wreszcie przystąpić do oklejania specjalną samoprzylepną taśmą miedzianą.

elementy witrażu przygotowane do lutowania

Do oklejania można stosować przyrządy ręczne lub stacjonarne. Można wykonywać tą czynność także bez użycia przyrządów.

Oklejanie taśmą miedzianą, polega na przyklejeniu jej do powierzchni bocznej elementu witrażu tak, aby jednakowo wystawała ponad powierzchnie przednią i tylną elementu. Jak stąd wynika, szerokość taśmy powinna być większa od grubości szkła. Wystające ponad grubość szkła części taśmy, zagina się "na szkło", jednocześnie przyklejając na powierzchnię przednią i tylną szklanego elementu witrażu.

Następnie, przyklejoną taśmę dokładnie wygładza się gładzikiem, Co poprawia jakość przyklejenia taśmy do elementem witrażu.

Witraż Tiffany - łączenie elementów witrażu.

gotowy witraż Tiffany

Przygotowane w poprzednim etapie elementy witrażu Tiffany układa się na szablonie witrażu. Najwygodniej jest, kiedy taki szablon leży na drewnianym stole, do którego można przymocować gwoździami, ramy drewniane lub wykonane z innego materiału, ograniczające przestrzeń "roboczą", pomagające w uzyskaniu założonych wymiarów gabarytowych witrażu i "trzymające" wszystkie jego elementy i witraż, na właściwym miejscu. Kiedy wszystkie elementy witrażu leżą na szablonie i stwierdzimy, że ich dopasowanie jak i cała kompozycja jest zgodna z założeniami, przystępujemy do lutowania.

Na brzegi elementów witrażu Tiffany pokryte folią miedzianą, nanosimy płyn lutowniczy i na początku lutujemy punktowo elementy, łącząc je między sobą. Przeciwdziała to ewentualnemu przesuwaniu się elementów i deformacji witrażu w trakcie lutowania. Następnie lutujemy, tak aby lut wpłynął w szczeliny między elementami witrażu i powtarzamy tą czynność po drugiej stronie witrażu. Dopiero następną czynnością jest, położenie równej, wypukłej warstwy lutu, po jednej i po drugiej stronie witraża.

Witraż Tiffany - obróbka wykańczająca witrażu.

Obróbka wykańczająca, polega na wyczyszczeniu powierzchni witrażu z pozostałości lutu, płynów lutowniczych, itp. Ponadto polega na wykończeniu obramowania witraża, cyną, kształtownikami metalowymi, oraz patynowaniu spoin, zabezpieczeniu spoin i powierzchni witraża. Do wymienionych czynności używa się zwykle specjalnych narzędzi i materiałów, które pozwalają postarzyć witraż, lub uzyskać spoinę w kolorze miedzi, patynowanej miedzi, w kolorze naturalnym cyny, itp. Witraż, a przede wszystkim jego spoiny, należy również zabezpieczyć przed utlenianiem.

Tak w ogólnym zarysie powstaje płaski witraż Tiffany. Można go oprawić, wstawić w ozdobne ramy, itp. W rezultacie cieszyć się tym niepowtarzalnym klimatem jaki witraż nadaje każdemu pomieszczeniu.

Tu jesteś:   PPH Witraż > O witrażach > Witraże Tiffany

Copyright © by PPH WITRAŻ - Witraże, lampy witrażowe, abażury,  ...
Tarnowska Wola 82, 39-460 Nowa Dęba, podkarpackie,